Wat is een DEX?
Een DEX (Decentralized Exchange) is de tegenhanger van de centrale exchange, zoals Kraken. Je kunt er handelen zonder tussenpersonen. Ze worden veel gebruikt bij DeFi investeringen als goedkoper alternatief voor traditionele financiën. Ook de margehandel floreert op veel DEXen.
Decentralized Exchanges bezoeken
Een DEX als PancakeSwap, Uniswap en SushiSwap is zo uit de grond gestampt, omdat het open source is. Ze zijn heel snel populair geworden, vooral als vehikel om nieuwe coins op te listen die nog niet op een centralized exchange op de lijst staan. Je kunt hier ook op allerlei manieren enorme staking rewards krijgen. Als je voor het eerst naar zo’n exchange gaat zul je vast een beetje verward zijn. Het ziet er wat simpeltjes en soms ook kinderachtig uit.
Hoe werkt een DEX?
Een DEX zou je kunnen zien als een geautomatiseerd bedrijf. Alles gaat vanzelf, zonder tussenkomst van medewerkers van een organisatie. Als je mee wilt doen, zul je dus moeten weten hoe ze werken.
Als je naar een DEX gaat, zoals Pancakeswap, dan moet je connectie maken met een wallet waar crypto op staat, bijvoorbeeld op een gewone handelsbeurs als Coinbase. Veel gebruikte wallets op een DEX zijn bijvoorbeeld MetaMask of Trust Wallet. Als je connectie hebt gemaakt met je wallet en je hebt er fondsen op staan, dan kun je gaan handelen op een DEX.
Misschien vraag je je af waar je dan zo’n wallet krijgt? Dat zijn browser extensies die je kunt downloaden via je browser. Ze zijn eenvoudig te installeren, maar best lastig om te gebruiken. Bovendien hebben ze vaak povere veiligheidsmaatregelen, al doen ze daar tegenwoordig wat meer aan. Zo is het aanzetten van 2FA vaak essentieel om je fondsen veilig te houden. Als dat niet mogelijk is, hoeven ze alleen nog maar je wachtwoord te raden om bij je geld te kunnen. Zet er dan ook niet te veel op als je slechts met een wachtwoord kunt beveiligen.
Automated Market Maker
Als je gaat handelen op een DEX vraag je je misschien af hoe zij aan de koersen van munten komen? Op een DEX werken ze met een Automated Market Maker (AMM) die de koersen bepaalt op basis van de liquiditeit. Hierbij gebruikt deze AMM een mathematische formule in een smart contract om de koers te bepalen. Op basis van de aanwezige liquiditeit worden de koersen bepaald en de transactiekosten uitgerekend. Zodra de koers en de kosten bekend zijn, worden de munten onderling geruild (peer to peer). Zo blijft de DEX eeuwig doordraaien, zonder dat er iemand aan het werk is.
Van elke trade die je doet kun je een “afschrift” krijgen bij een blockchain explorer, zoals de Binance Smart Chain explorer als je op Pancakeswap handelt. Zo weet je of de transactie gelukt is.
Waarom ga je naar een DEX?
Nu je de wallet hebt en je connectie hebt gemaakt met de DEX kun je eindelijk dingen gaan doen daar. Je gaat normaal gesproken niet snel naar een DEX om Bitcoin te kopen. Dat kun je ook wel op een exchange als Bitvavo. Meestal ga je er naar toe om speciale munten te kopen, bijvoorbeeld coins die nog niet op grote exchanges worden verhandeld.
Je kunt er bijvoorbeeld beleggen in net uitgebrachte memecoins, maar ook in munten van een nieuw project waar nog niet veel liquiditeit in zit. Op een DEX kun je investeren in een zogenaamd liquidity provider token (LP token). Hiermee zorg je ervoor dat er liquiditeit (verhandelbaarheid) in een token komt te zitten, waarvoor je beloond wilt worden. Veel erg nieuwe munten geven je flinke rente als je zorgt voor liquiditeit op een DEX. Naarmate er meer liquiditeit in een token zit, lopen deze rentes snel terug.
Hoe werkt een liquiditeitspaar (LP)?
Als je in een liquiditeitspaar investeert, betekent dit dat je twee verschillende munten vastzet voor rente. Hiermee krijg je een gedeelte van de transactiekosten over een van deze twee munten. Als je Bitcoin en Ethereum vastzet als LP krijg je niet veel rente als beloning. Een investeerder krijgt namelijk een gedeelte van de transactiekosten in deze munten. Heel veel mensen zetten de populairste cryptomunten vast. Iedere investeerder krijgt een beloning naar rato, oftewel het gedeelte van het totaal dat je er in steekt.
Als je in populaire munten je geld vastzet op een DEX is jouw aandeel zo klein dat je nauwelijks wat krijgt. Maar als je onbekende munten met weinig liquiditeit vastzet is jouw aandeel in het totaal een flink stuk hoger. Je krijgt dan veel meer opbrengsten als er in de munt wordt gehandeld. Er wordt natuurlijk ook minder vaak in die munten gehandeld. Maar soms kun je hier precies de juiste eruit pikken en hoge opbrengsten krijgen, omdat er opeens veel gehandeld wordt in die munt. Dit systeem van hoge vergoeding bij een lage liquiditeit noemen ze farmen of liquidity farmen.
Impermanent loss
Iets dat vaker voorkomt als je in een LP token investeert is het zogenaamde impermanent loss. Dit is een tijdelijk verlies van de waarde van een van de munten in het paar. Stel je hebt Bitcoin en nieuwe munt Xcoin in het paar zitten en Xcoin is de helft in waarde gedaald. Dan is je LP paar, dat verhandeld kan worden, opeens een stuk minder waard.
Als de Xcoin weer gaat stijgen, dan wordt je LP token weer meer waard. Maar als je het LP token maar snel verkoopt voordat de Xcoin nog verder daalt, dan is er sprake van een permanent loss.
Anonimiteit DEX
Als je op een DEX handelt, ben je anoniem. Er is geen KYC gedeelte, je hoeft geen ID kaart te fotograferen en je hebt er privacy. Een ding waar je wel rekening mee moet houden is dat je ooit je munten in een omgeving moet storten waar wel KYC en dergelijke is. Dit is noodzakelijk als je met de opbrengst van munten geld op je rekening wilt laten storten om iets te kopen.
Het kan best dat je hierdoor last krijgt met de belastingdienst. Let daar dus goed op.
DEX vs CEX – Wat is het verschil?
Een DEX is de concurrent voor de CEX, de gecentraliseerd exchange, zoals het zeer goedkope Whitebit. De DEX is vooral een vehikel dat je gebruikt om hoge rente te ontvangen (DeFi) of in munten te investeren die nog niet op een CEX te verkrijgen zijn. Een echt nadeel aan een DEX is de complexiteit. Je moet best veel weten over hoe een blockchain werkt, hoe een adres er uit ziet, hoe je een account veilig houdt en hoe je munten moet versturen van wallet naar wallet. Ook moet je eigenlijk weten hoe een bridge van blockchain naar blockchain werkt.
Is een DEX veilig?
Ook moet je op je hoede zijn voor scammers, waar het op een DEX van wemelt. Zij proberen de moeilijkheidsgraad tegen de nieuwkomers te gebruiken. Je moet weten hoe je het account veilig houdt en eventueel een seed phrase veilig opslaan. Op een DEX draag je meer verantwoordelijkheid voor je munten. Op een DEX heb je ook geen helpdesk, omdat alles eigenlijk een computerprogramma is.
Liquiditeit
Op een CEX zie je vaak hoge liquiditeit in het handelsboek. Zo kun je in het handelsboek zien welk aanbod er is op de Bitcoin markt, maar ook welke vraag. Zelfs verschillen van enkele euro’s zijn hier nog verhandelbaar. Op een DEX kan er best een gat zitten in het handelsboek, waardoor je munten niet kunt krijgen tegen de huidige koers. Je moet dan wachten op een beter aanbod of je moet het koersverschil voor lief nemen. Deze hogere kosten noemen ze slippage, dit is het verschil tussen de huidige koers en wat jij hebt moeten betalen.
Transactiekosten
Als het gaat om transactiekosten zien we dat de vroegere DEXen nogal prijzig waren, maar dat met de komst van snelle en goedkope blockchains als Solana de transactiekosten inmiddels lager zijn dan op een CEX. De wat oudere DEX kan nog steeds erg prijzig zijn, vooral als deze werkt met Ethereum als olie in de machine, zoals Uniswap of SushiSwap. De transactiekosten op een CEX liggen meestal rond de 0,25 % van een transactie.
Stop loss zetten
Op een CEX kun je ook een stop loss instellen als je een trade doet. Zo kun je voorkomen dat je te veel verliest bij een investering. Op een DEX heb je deze mogelijkheid meestal niet. Je moet dan “live meekijken” en een trade op het moment zelf doen. Het grote nadeel daarvan is natuurlijk dat je iedere dag wakker kunt worden met een groot verlies, omdat er een crash was op de markten.
De eenvoud van de CEX
Veruit de beste concurrentiepositie voor de CEX is de eenvoud. Een CEX heeft heel veel geld gestoken in hoe de gebruiker de exchange ervaart. Het uiterlijk, het gemak van handelen, de helpdesk, de verzekering tegen hacks en dergelijke, het MiCA ready worden, alles is in het werk gesteld om de gebruiker zo veel mogelijk zorgen uit handen te nemen. Het enige dat ze ervoor terugvragen is een redelijk bescheiden bijdrage voor een transactie. Om het simpel te zeggen is een DEX eigenlijk voor gevorderden en een CEX voor de beginner of voor de gevorderde om even wat munten te kopen en ze dan op te slaan in zijn hardware wallet.
| Kenmerk | DEX (Decentralized Exchange) | CEX (Centralized Exchange) |
|---|---|---|
| Beheer munten | Je houdt zelf je crypto in je eigen wallet | Exchange beheert jouw tegoeden |
| Toegang | Wallet connecten (MetaMask, Ledger, etc.) | Inloggen met account en KYC |
| Controle | Volledige controle over je eigen assets | Exchange beslist over opnames, limieten en regels |
| Privacy | Geen KYC nodig (meestal) | KYC verplicht |
| Snelheid | Afhankelijk van blockchain congestie | Zeer snel door interne ordermatching |
| Kosten | Gas fees + DEX fees | Trading fees, withdrawal fees |
| Risico’s | Smart contract bugs, impermanent loss | Hacks, faillissementen, bevroren accounts |
| Liquiditeit | Afhankelijk van liquidity pools | Vaak hoger door gecentraliseerde orderboeken |
| Gebruiksgemak | Soms complexer voor beginners | Gebruiksvriendelijk, bekend interface |
| Anonimiteit | Hoog | Laag |
| Innovatie | Snelle adoptie van nieuwe tokens | Strenger beleid, minder nieuwe tokens |
| Geschikt voor | DeFi gebruikers, ervaren traders | Beginners, actieve traders, grote volumes |
Bekende scams op een DEX
Ten eerste kan de DEX zelf nagebouwd worden. Er zijn sites bekend die bijvoorbeeld Pancakeswap precies hebben nagemaakt, waardoor je jouw geld inlegt in een fake website. Zet daarom de juiste site bij je favorieten of let goed op als je inlogt.
Een ander probleem is de namaak van munten. Als een munt gemaakt wordt, heeft hij een bepaald contract. Dat is zijn unieke kenmerk. Maar je kunt dus een munt precies namaken met een ander contract. Dit zie je veel op een DEX, dat er munten zijn met dezelfde naam maar een ander contract. Kom je dat tegen, dan moet je naar de website van die munt gaan of naar CoinGecko om het juiste contract te weten en alleen munten met dat contract kopen.
Voordelen van een DEX
- Veel rente bij farmen
- Speciale munten kopen
- Geen KYC
- Privacy
- Geen tussenpersonen
Nadelen van een DEX
- De veiligheid van je munten is niet gegarandeerd
- Veel scammers aanwezig
- Soms hoge transactiekosten
- Nogal wat technische kennis noodzakelijk
- Hoge verliezen mogelijk bij de handel in onbekende munten
FAQ – Veelgestelde vragen over een DEX
Wat is een DEX?
Een DEX (Decentralized Exchange) is een handelsplatform waar gebruikers crypto kunnen kopen en verkopen zonder tussenkomst van een centrale partij. Handel vindt plaats via smart contracts op de blockchain.
Hoe werkt een DEX?
Een DEX gebruikt smart contracts om orders automatisch uit te voeren. In plaats van een orderboek werkt een DEX meestal met liquidity pools, waar gebruikers tokens inleggen zodat anderen kunnen traden.
Wat is het verschil tussen een DEX en een CEX?
Een CEX (Centralized Exchange) beheert jouw tegoeden en voert transacties uit namens jou. Een DEX laat je rechtstreeks vanaf je eigen wallet handelen, zonder centrale controle of custody.
Is een DEX veilig?
Een DEX is zo veilig als de smart contracts waarop het draait. Er is geen centrale partij die gehackt kan worden, maar bugs in smart contracts of slechte liquidity pools kunnen risico’s vormen.
Welke DEX‑platformen zijn populair?
Bekende DEXen zijn Uniswap, PancakeSwap, Curve, SushiSwap en dYdX. Elk platform heeft zijn eigen kenmerken, kostenstructuur en blockchain.
Heb je een wallet nodig om een DEX te gebruiken?
Ja. Je hebt een non-custodial wallet nodig, zoals MetaMask, Trust Wallet of Ledger. Hiermee verbind je direct met de DEX en behoud je zelf controle over je crypto.
Conclusie
Een DEX is een gecompliceerde omgeving, waar je extra op je geld moet passen. Als je er heen gaat voor DeFi, zijn daar goede mogelijkheden om een extra centje te verdienen. Ook kun je er munten vinden die je nergens anders krijgt.
Voor het investeren van grote bedragen is een DEX eigenlijk ongeschikt, tenzij je je risico’s kunt afdekken.
